Hayvan Beslemede Magnezyum Oksit Kullanımı ve Dozu
Makrovit Teknik Ekibi Son güncelleme 7 dakikalık okuma
Magnezyum oksit (MgO), ruminant rasyonlarında magnezyum ihtiyacını karşılamak ve rumen ortamını alkali yönde desteklemek için kullanılan bir mineral yem katkısıdır. İlkbahar merasındaki süt veren hayvanlarda çayır tetanisi riskine karşı her gün düzenli verilmesi gerekir, çünkü vücudun hızla kullanabileceği bir magnezyum deposu yoktur.
Magnezyum oksit nedir, magnesium calcine ne demek?
Magnezyum oksit (MgO), ruminant rasyonlarında magnezyum kaynağı olarak kullanılan beyaz, toz halinde bir mineral yem katkısıdır. Sektörde “magnesium calcine” ya da “kalsine magnezyum” diye anılan ürün de aynı maddedir: magnezit taşının (magnezyum karbonat) yüksek sıcaklıkta pişirilip karbondioksitinin uzaklaştırılmasıyla elde edilen magnezyum oksit.
Pişirme sıcaklığı ve öğütme inceliği, magnezyum oksidin rumende ne kadar kolay çözüneceğini etkiler. Bu yüzden iki MgO ürünü aynı magnezyum oranını gösterse bile hayvandaki etkisi farklı olabilir; tedarikçiden ürünün magnezyum oranını ve tane yapısını sormak yerinde olur.
Makrovit’te bu başlıkta iki ürün öne çıkar. MAGNEZYUM OKSİT, magnezyum ihtiyacını karşılamak için yeme katılan bir üründür. PORTACURE MAGNEZYUM CALSİNE ise ürün metnine göre magnezyumun yanında sodyum da sağlayan, sindirimi kolaylaştırmaya ve asit dengesini korumaya yardımcı olan bir premikstir.
Magnezyum ruminantta ne işe yarar?
Magnezyum, ruminantlarda sinir ve kas iletiminin düzenli çalışması, yüzlerce enzimin görev yapabilmesi ve kalsiyum dengesinin korunması için gerekli bir makro mineraldir. Vücutta hızla kullanılabilecek bir magnezyum deposu bulunmadığından, sığır, koyun ve keçinin magnezyum ihtiyacının her gün yemle ya da yeme katılan bir kaynakla karşılanması gerekir.
Magnezyum, kalsiyumu kemikten harekete geçiren hormon sisteminin işleyişine de katılır. Bu nedenle kandaki magnezyumun düşük olması, doğum sonrası kalsiyum düşüklüğü (doğum felci) riskini de artırabilir. Süt veren hayvan her gün sütle magnezyum kaybettiği için ihtiyacı kuru hayvandan daha yüksektir.
Ruminantta magnezyum büyük ölçüde rumen duvarından emilir. Merck Veteriner El Kitabı’na göre rasyonda potasyum ve azotun yüksek, sodyum ve fosforun düşük olması bu emilimi azaltır; potasyumlu ve azotlu gübre verilmiş meralar bu yüzden risklidir.
Çayır tetanisi (hipomagnezemi) nedir, neden ilkbaharda görülür?
Çayır tetanisi, kandaki magnezyumun ani düşüşüyle ortaya çıkan, kas seğirmesi ve nöbetlerle seyreden, tedavi edilmezse saatler içinde ölümle sonuçlanabilen bir metabolik hastalıktır. İlkbaharda hızla büyüyen taze çayır ve yeşil hububat otlatması, magnezyumu düşük ve potasyumu yüksek olduğu için riski belirgin biçimde artırır.
En çok etkilenen grup, sütle magnezyum kaybeden laktasyondaki yaşlı ineklerdir; ancak birinci ve ikinci doğumunu yapan inekler de hastalanabilir. Soğuk ve yağışlı hava, nakliye veya otlatmanın aksaması gibi yem tüketimini düşüren her durum, kısa sürede kan magnezyumunu tehlikeli düzeye indirebilir.
Çayır tetanisinin belirtileri
- Kaslarda seğirme, sert ve gergin yürüyüş
- Dokunmaya ve sese karşı aşırı hassasiyet, ürkeklik
- Sık idrara çıkma
- Akut durumda başı aniden kaldırma, böğürme, koşma, düşme ve kürek çeker gibi bacak hareketleri
- Köpüklü salya ve hızlı kalp atışı
Bu belirtiler acil durumdur. Hayvanı zorlamadan ve strese sokmadan veteriner hekimi hemen çağırın; bu aşamada gereken, hekimin uygulayacağı mineral tedavisidir ve yeme magnezyum oksit katmak bir çözüm değildir.
Çayır tetanisinden korunmak için magnezyum oksit nasıl verilir?
Çayır tetanisinden korunmak için magnezyum oksit, riskli otlatma dönemi boyunca her gün, kesif yeme, melasa veya kuru ota karıştırılarak verilir. Merck Veteriner El Kitabı riskli dönemde sığır için günde 60 g, koyun için 10 g magnezyum oksit önerir ve vücutta hazır depo olmadığı için desteğin hiç aksatılmamasını vurgular.
Makrovit MAGNEZYUM OKSİT’in ürün metninde iki kullanım yolu verilir: 1 ton yeme 5 kg katmak ya da hayvanların günlük yemine 50-100 g karıştırmak. Merck’in sığır için önerdiği 60 g, bu günlük aralığın alt kısmına denk gelir.
- Meraya çıkıştan önce hayvanları magnezyumlu yeme alıştırın; desteği ilk otlatma gününe bırakmayın.
- Taze meraya geçişi birkaç güne yayın ve hayvanlara kuru ot vermeyi sürdürün.
- Magnezyum oksidi her gün aynı saatte, kesif yemle veya melasla karıştırarak verin.
- Soğuk ve yağışlı günlerde barınak ve ek kuru ot sağlayın; yem tüketiminin düşmesine izin vermeyin.
- Riskli dönem bitene kadar desteği kesmeyin.
Merada yalama bloğu kullanan işletmelerde PORTAGEM ANAFOR BLOCK gibi bileşenleri arasında magnezyum oksit bulunan bloklar destek sağlayabilir. Ancak yalama tüketimi hayvandan hayvana çok değiştiği için, risk yüksek olduğunda bloğa güvenmek yerine ölçülü günlük karışım tercih edilmelidir.
Magnezyum oksit rumen pH’ını nasıl etkiler?
Magnezyum oksit rumende alkali etki gösteren bir maddedir ve rumen pH’ının düşmesini sınırlamaya, hatta pH’ı yükseltmeye yardımcı olabilir. Ohio State Üniversitesi’nin süt sığırı yayını, sodyum bikarbonatı pH değişimine direnen gerçek bir tampon, magnezyum oksidi ise rumen pH’ını yükseltebilen bir alkalileştirici olarak tanımlar.
Aynı yayında aktarılan çalışmalarda, rasyona ek tahıl verilen ineklerde magnezyum oksidin rumen pH’ını daha yüksek tuttuğu ve düşük pH’ta geçen süreyi kısalttığı bildirilir. Kesif yem oranı yüksek besi rasyonlarında ve erken laktasyondaki süt ineklerinde bu özellik, magnezyum ihtiyacının yanında ikinci bir kullanım gerekçesi olur.
Tamponlar rasyonun yapısal sorunlarını tek başına çözmez. Yeterli ve uygun boyda kaba yem, kesif yemin öğünlere bölünmesi ve ani yem değişikliklerinden kaçınmak rumen sağlığının temelidir; magnezyum oksit ve tamponlayıcı ürünler bu temelin üzerine eklenir. Farklı seçenekleri tamponlayıcı premiksler sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Magnezyum oksit dozu nasıl hesaplanır?
Magnezyum oksit dozu iki yoldan hesaplanır: yemini kendisi karan işletme ya da yem fabrikası ton başına oranı, elle yemleme yapan işletme ise hayvan başına günlük miktarı kullanır. İki hesabı birbirine bağlamak için hayvanın günde yediği kesif yem miktarı, kilogram başına düşen magnezyum oksit miktarıyla çarpılır.
Ton başına 5 kg oranı, her 1 kg yemde 5 g magnezyum oksit demektir. Örneğin günde 10 kg kesif yem tüketen bir inek bu yemle 50 g magnezyum oksit alır; bu miktar ürün metnindeki 50-100 g’lık günlük aralığın alt sınırıdır. Daha az kesif yem tüketen hayvanlarda ton başına oran günlük ihtiyacı karşılamayabilir ve günlük ek karışım gündeme gelir.
| Ürün veya kaynak | Yeme karıştırma oranı | Hayvan başına günlük | Not |
|---|---|---|---|
| MAGNEZYUM OKSİT (ürün metni) | 1 ton yeme 5 kg | Günlük yeme 50-100 g | Yem değişikliği, yüksek verimli laktasyon ve yoğun besi dönemleri |
| PORTACURE MAGNEZYUM CALSİNE (ürün metni) | 1 ton yeme 10-20 kg | Sığır 150-250 g, buzağı 50-150 g, koyun-keçi 10-15 g, kuzu-oğlak 5-10 g; ılık suyla ağızdan, 3-4 gün | Bireysel yem geçişleri ve gaz kaynaklı şişkinlik; kuru dönemdeki gebe hayvanda önerilmez |
| Merck Veteriner El Kitabı | Belirtilmemiş | Sığır 60 g, koyun 10 g magnezyum oksit | Çayır tetanisi riskli otlatma dönemi boyunca her gün |
Magnezyum fazlası da sorun yaratabilir: yüksek miktarda magnezyum dışkıyı yumuşatabilir ve yem tüketimini düşürebilir. Yalama bloğu, premiks ve magnezyum oksit gibi birden fazla kaynak birlikte kullanılıyorsa toplam miktarı teknik ekiple hesaplayın.
PORTACURE MAGNEZYUM CALSİNE ürün metnine göre yem geçişlerinde oluşabilecek şişkinliği ve gaz oluşumunu azaltmaya yardımcı olur. Nefes almayı zorlaştıran, sol karın boşluğunu hızla dolduran şişkinlik ise acil bir durumdur ve veteriner hekim gerektirir.
Magnezyum oksidin lezzet sorunu nasıl çözülür?
Magnezyum oksidin keskin tadı, özellikle yüksek miktarlarda yem tüketimini düşürebilir; bu yüzden tek başına değil, kesif yeme, melasa veya kuru ota iyi dağıtılmış olarak verilmelidir. Merck Veteriner El Kitabı da magnezyum tuzlarının çoğunun lezzetsiz olduğunu belirtir ve bu tür taşıyıcılarla verilmelerini önerir.
- Ürünü yemin tamamına homojen karıştırın; yemliğin bir köşesinde toplanan toz, hayvanın o bölümü yemeyi reddetmesine yol açar.
- TMR kullanıyorsanız magnezyum oksidi önce az miktarda yemle ön karışım yapıp sonra mikserine ekleyin.
- Tozumayı azaltmak için melas veya nemli yem bileşenleriyle birlikte karıştırın.
- İlk günlerde dozu aralığın alt sınırından başlatın ve hayvanların tüketimini izleyerek ayarlayın.
Ürün metni, MAGNEZYUM OKSİT’in kaybolan iştahın geri gelmesine ve yem tüketim isteğinin artmasına katkı sağladığını belirtir. Rumen ortamı dengelendiğinde yem tüketiminin toparlanması beklenir; bunun için de ürünün yemde iyi dağıtılmış olması gerekir.
Kuru dönemde magnezyum calsine neden önerilmez?
PORTACURE MAGNEZYUM CALSİNE’nin ürün metni, ürünün kuru döneminde olmayan gebe hayvanlar dahil ruminantlarda kullanılabileceğini, ancak kuru dönemdeki gebe hayvanlarda önerilmediğini belirtir. Metinde gerekçe yer almaz; ürün sodyum da sağladığı için, doğuma yakın dönemde sodyum ve potasyum gibi katyonların sınırlandığı anyonik rasyon programlarıyla çelişebilir.
Doğuma yakın kuru dönemde rasyon, doğum felci riskini azaltmak amacıyla çoğu zaman diyet katyon-anyon farkı (DCAD) düşük tutulacak şekilde hazırlanır. Bu dönem için Makrovit’te gebeliğin son 21 gününe yönelik anyonik mineralli PORTATOX ANİONPLUS+ bulunur. Kuru dönemdeki magnezyum desteğini ise anyonik programla birlikte, rasyon hesabı yapılarak planlamak gerekir.
Magnezyum desteğinde Makrovit teknik ekibinden destek
İlkbahar merasına çıkış planı, besi rasyonunda kesif yem artışı ya da süt ineklerinde rumen pH sorunu gibi durumlarda Makrovit teknik ekibi magnezyum kaynaklarınızı ve dozlarınızı sizinle birlikte hesaplayabilir. İşletmenizi ziyaret ederek yemleme düzenini ve kaba yem yapısını yerinde değerlendirmek de mümkündür.
Magnezyum oksit veya magnezyum calsine için sipariş ve fiyat bilgisini +90 332 503 00 86 numaralı telefondan alabilir, dilerseniz aynı bilgiyi +90 532 154 16 77 üzerinden WhatsApp ile de isteyebilirsiniz. Merada kaç baş hayvanınız olduğunu ve otlatmaya ne zaman başlayacağınızı belirtirseniz planlamayı birlikte yapabiliriz.
Merada aniden yere yığılan, titreyen veya nöbet geçiren bir hayvanda dakikalar önemlidir. Böyle bir durumda yeme katkı eklemekle vakit kaybetmeyin, veteriner hekimi hemen arayın.
Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Magnesium calcine nedir?
Magnesium calcine, magnezit taşının yüksek sıcaklıkta pişirilmesiyle elde edilen magnezyum oksidin sektörde kullanılan adıdır; Türkçede kalsine magnezyum veya magnezyum calsine olarak da geçer. Ruminant rasyonlarında magnezyum kaynağı ve rumen pH'ını destekleyen bir alkalileştirici olarak kullanılır. Makrovit'in PORTACURE MAGNEZYUM CALSİNE ürünü ise magnezyum ve sodyum sağlayan bir premikstir.
Magnezyum oksit ne işe yarar?
Magnezyum oksit, ruminantlarda magnezyum ihtiyacını karşılamak, ilkbahar merasında çayır tetanisi riskine karşı destek sağlamak ve rumen pH'ının düşmesini sınırlamak için kullanılır. Makrovit MAGNEZYUM OKSİT'in ürün metnine göre yem değişikliği, yüksek süt verimli hayvanlarda laktasyon ve yoğun besi dönemlerinde verim kayıplarının önüne geçilmesine yardımcı olur.
İneğe günde kaç gram magnezyum oksit verilir?
Makrovit MAGNEZYUM OKSİT'in ürün metninde hayvanların günlük yemine 50-100 g karıştırılması ya da 1 ton yeme 5 kg katılması önerilir. Merck Veteriner El Kitabı çayır tetanisi riskli dönemde sığır için günde 60 g magnezyum oksit önerir. Kesin miktar, rasyondaki diğer magnezyum kaynakları hesaba katılarak belirlenmelidir.
Çayır tetanisi belirtileri nelerdir?
Çayır tetanisinde kaslarda seğirme, sert yürüyüş, dokunmaya ve sese aşırı hassasiyet ve sık idrara çıkma görülür. Akut durumda hayvan başını aniden kaldırır, böğürür, koşar, düşer ve kürek çeker gibi nöbet geçirir; köpüklü salya görülebilir. Bu tablo acil durumdur ve vakit kaybetmeden veteriner hekim çağrılmalıdır.
Magnezyum oksit ile sodyum bikarbonat arasındaki fark nedir?
Sodyum bikarbonat rumen pH'ındaki değişime direnen gerçek bir tampondur, ancak pH'ı mutlaka yükseltmez. Magnezyum oksit ise alkalileştirici bir maddedir ve rumen pH'ını yükseltebilir; aynı zamanda magnezyum kaynağıdır. İki ürün birbirinin yerine geçmez; rasyonun ihtiyacına göre tek başına ya da birlikte kullanılabilir.
Magnezyum calsine gebe ineğe verilir mi?
PORTACURE MAGNEZYUM CALSİNE'nin ürün metnine göre ürün, kuru döneminde olmayan gebe hayvanlar dahil ruminantlarda kullanılabilir; ancak kuru dönemdeki gebe hayvanlarda kullanılması önerilmez. Doğuma yaklaşan kuru inekler için magnezyum desteği, anyonik rasyon programıyla birlikte ve rasyon hesabı yapılarak planlanmalıdır. Bu dönemde ürün seçimini teknik ekip veya veteriner hekimle birlikte yapmak en güvenli yoldur.